एप्रिल २४ २००९

गीती आणि आर्या.....

'मध्यंतरी मी 'माझ्या संग्रहातील काही आर्या' दिल्या होत्या. त्यासंबंधात श्री. कुशाग्र यांनी आर्यावृत्तात १२ व १८ मात्रांचे चरण असल्याचे सांगितले होते.

आज माझ्या हातात कै. मोरेश्वर सखाराम मोने लिखित 'मराठी साहित्य व व्याकरण ' हे पुस्तक आहे. (प्रकाशन काल १९३४) त्यात साहित्यिक विषयातील सुंदर माहिती मिळते. ती मध्ये माधव-ज्युलियन (माधव त्रिंबक पटवर्धन) यांच्या "छंदोरचना"चा उल्लेख देखील दिसतो.

या मध्ये त्यांनी आर्येसंबंधी काही उद्बोधक माहिती छंद:शास्त्र या विभागात दिली आहे. ते म्हणतात (पृष्ठ क्र.१९०)-

"आर्या"

"मोरोपंतानी 'गीती' ह्या वृत्ताचा मराठीत फारच प्रचार केला; तिलाच आर्या म्हणण्याचा प्रघात पडला आहे; परंतु मुळात दोहोत फरक आहे. खऱ्या आर्येत १२,१८ व १२,१५ ह्या क्रमाने चरणातील मात्रा असतात. तर गीती मध्ये १२, १८ अशा मात्रांचे चरण असतात."

त्यांनी उधृत केलेली आर्या -( मोरोपंतांचीच) पुढील प्रमाणे-

ती तातास म्हणे कच, गुरुभक्त साधू कुलीन कार्यकर

परी त्यास सोडिले जळ, जळ सोडूं मजही आर्यकर /

गीती (मोरोपंत) -

शल्य म्हणे राधेया, जेव्हा स्मरोनी कर्मांतें

अर्जुन तीव्र शरांनी, समरी भेदील सर्व मर्मांतें

कोणा मनोगतीस या संबंधात अधिक माहिती असेल तर ती अवश्य द्यावी.

Post to Feed



पायमोडके वृत्त..
आमचे संस्कृतचे ज्ञान...
मात्रा मध्ये गफलत

Typing help hide